काठमाडौं । देशकै सबैभन्दा ठूलो र प्रतिष्ठित सरकारी अस्पताल भनिने वीर अस्पताल मा अहिले बिरामीहरू रोगसँग मात्र होइन, प्रतीक्षासँग पनि लड्न बाध्य छन्।
डाक्टरले आज अल्ट्रासाउन्ड गर्न भने पनि पालो भने १५ दिनपछि। प्रश्न उठ्छ—रोगको पहिचान नै हुन नसकेको अवस्थामा बिरामीले यति लामो समय कसरी कुर्ने?
काठमाडौं बाहिरका जिल्लाबाट आशा बोकेर राजधानी आइपुग्ने धेरै बिरामीहरू परीक्षणको मिति सुनेपछि निराश भएर फर्किने गरेका छन्। आर्थिक अवस्था कमजोर भएकाले निजी अस्पतालको महँगो शुल्क तिर्न नसक्ने नागरिक सरकारी अस्पतालकै भर पर्छन्। तर यहाँ रोगभन्दा लामो प्रतीक्षा उनीहरूको अर्को पीडा बनेको छ।
स्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार पेट, कलेजो, मिर्गौला, पित्तथैलीलगायतका रोग पहिचान गर्न गरिने अल्ट्रासाउन्डमा ढिलाइ हुँदा रोग जटिल बन्न सक्ने जोखिम रहन्छ। प्रारम्भिक चरणमै उपचार हुन सक्ने समस्या समेत समय बित्दै जाँदा गम्भीर बन्न सक्छ।
सामाजिक सञ्जालमा अहिले धेरैको एउटै प्रश्न छ—“आफ्नो रोग के हो भनेर थाहा पाउनै आधा महिना कुर्नुपर्ने अवस्था सामान्य हो?”
सरकारी अस्पतालको सेवा सुधारको चर्चा भइरहेका बेला वीर अस्पतालको यो अवस्था स्वास्थ्य व्यवस्थाको वास्तविक ऐना बनेको छ। भवन थपिए, बजेट बढ्यो, योजना बने—तर बिरामीले खोजेको सेवा भने अझै समयमै पाउन सकेका छैनन्।
आज नागरिकले सरकारसँग एउटा मात्र अपेक्षा गरेका छन्—डाक्टरले परीक्षण लेखेको दिन नै वा बढीमा केही घण्टाभित्र अल्ट्रासाउन्ड सेवा उपलब्ध होस्। किनकि रोगले १५ दिन कुर्दै

काठमाडौंको मुटुमा स्वास्थ्य संकट: वीर अस्पतालमा अल्ट्रासाउन्डको पालो १५ दिनपछि!

‘रोगभन्दा लामो प्रतीक्षा’: वीर अस्पतालमा अल्ट्रासाउन्ड गर्नै १५ दिन कुर्नुपर्ने बाध्यता
काठमाडौं । देशकै सबैभन्दा पुरानो र प्रतिष्ठित सरकारी अस्पताल मानिने वीर अस्पताल मा उपचारका लागि आउने बिरामीहरू अहिले अर्को पीडादायी समस्यासँग जुधिरहेका छन्—सामान्य स्वास्थ्य परीक्षणका लागि समेत लामो प्रतीक्षा।
अस्पतालमा भिडियो एक्सरे (अल्ट्रासाउन्ड) गराउन बिरामीले करिब १५ दिनसम्म कुर्नुपर्ने अवस्था रहेको गुनासो बढ्दै गएको छ। रोगको पहिचान र उपचारको पहिलो आधार नै परीक्षण हुने भएकाले यस्तो ढिलाइले बिरामीको स्वास्थ्य अवस्थामाथि गम्भीर असर पार्न सक्ने चिन्ता व्यक्त हुन थालेको छ।
डाक्टरले रोगको आशंका गर्दै अल्ट्रासाउन्ड गर्न सिफारिस गरेपछि बिरामी तत्काल परीक्षणको अपेक्षामा हुन्छन्। तर परीक्षण मिति दुई हप्ता वा त्योभन्दा बढी समयपछि तोकिँदा धेरै बिरामी मानसिक तनाव र अन्योलमा पर्ने गरेका छन्।
विशेषगरी पेट, कलेजो, मिर्गौला, पित्तथैली लगायतका समस्याको पहिचानका लागि गरिने अल्ट्रासाउन्डमा ढिलाइ हुँदा रोगको अवस्था जटिल बन्न सक्ने स्वास्थ्य क्षेत्रका जानकारहरू बताउँछन्। कतिपय अवस्थामा प्रारम्भिक चरणमै पत्ता लगाउन सकिने रोग ढिलाइका कारण गम्भीर बन्ने जोखिम रहन्छ।
राजधानी बाहिरका जिल्लाबाट दिनौं यात्रा गरेर उपचारका लागि काठमाडौं आइपुगेका बिरामीहरूका लागि यो समस्या अझ पीडादायी बन्ने गरेको छ। आर्थिक अभावका कारण निजी अस्पतालमा महँगो शुल्क तिर्न नसक्ने धेरै नागरिक सरकारी अस्पतालकै भर पर्छन्। तर परीक्षणकै लागि १५ दिन कुर्नुपर्ने अवस्थाले उनीहरूलाई थप आर्थिक र मानसिक बोझ थप्ने गरेको छ।
स्वास्थ्य सेवा नागरिकको आधारभूत अधिकार मानिने अवस्थामा देशकै प्रमुख सरकारी अस्पतालमा देखिएको यस्तो अवस्थाले राज्यको स्वास्थ्य सेवा व्यवस्थामाथि नै प्रश्न उठाएको छ। पर्याप्त उपकरणको अभाव, जनशक्तिको कमी, सेवाग्राहीको अत्यधिक चाप वा व्यवस्थापन कमजोरी—समस्या जहाँ भए पनि यसको प्रत्यक्ष असर बिरामीमाथि परिरहेको छ।
प्रश्न उठेको छ—आफ्नो रोग के हो भन्ने थाहा पाउनै आधा महिना कुर्नुपर्ने अवस्थालाई सामान्य मान्न सकिन्छ? रोग पहिचानमै यति ठूलो ढिलाइ हुँदा समयमै उपचार कसरी सम्भव हुन्छ? दुर्गम जिल्लाबाट आशा बोकेर राजधानी आइपुगेका नागरिकले यही सेवा पाउनका लागि दिनौं यात्रा गरेका हुन्?
यति बेला नागरिकले अपेक्षा गरेका छन् कि सरकारले यस समस्यालाई गम्भीरतापूर्वक लिओस्। बिरामीले अल्ट्रासाउन्डका लागि दुई हप्ता होइन, चिकित्सकले सिफारिस गरेकै दिन वा बढीमा केही घण्टाभित्र सेवा पाउने व्यवस्था होस्। ‘भोलि बिहान खालिपेटमा आउनुहोस्’ वा ‘अहिल्यै परीक्षण कक्षमा जानुहोस्’ भन्ने अवस्था सिर्जना गर्न सकिन्छ कि सकिँदैन भन्ने प्रश्न स्वास्थ्य प्रशासन र सरकारसामु उभिएको छ।
स्वास्थ्य सेवा सुधारको चर्चा भइरहेका बेला वीर अस्पतालको यो यथार्थले एउटा गम्भीर सन्देश दिएको छ—अस्पतालको भवन, इतिहास र प्रतिष्ठा मात्र पर्याप्त हुँदैन; नागरिकले खोज्ने कुरा समयमै उपचार र सहज सेवा हो।