चितवन । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को प्रथम राष्ट्रिय महाधिवेशन राजनीतिक रूपमा निकै अर्थपूर्ण बनेको छ। महाधिवेशन उद्घाटन समारोहमा विभिन्न दलका शीर्ष नेताहरू एउटै मञ्चमा उभिँदा लोकतान्त्रिक प्रतिस्पर्धा, सुशासन, राष्ट्रिय स्वाभिमान र नयाँ राजनीतिक संस्कृतिबारे गम्भीर बहस देखियो।
कार्यक्रममा नेपाली कांग्रेसका सभापति गगन थापा, प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह, रास्वपा सभापति रवि लामिछाने, एमाले नेता प्रदीप ज्ञवाली, नेकपा (माओवादी केन्द्र) का वर्षमान पुन, पूर्वप्रधानमन्त्री डा. बाबुराम भट्टराई, राप्रपा अध्यक्ष राजेन्द्र लिङ्देन तथा जनमत पार्टीका अध्यक्ष सीके राउतलगायतले सम्बोधन गरेका थिए। तर कार्यक्रमको केन्द्रमा भने गगन थापा, बालेन्द्र शाह र रवि लामिछानेका अभिव्यक्ति रहे।
“कांग्रेस शत्रु होइन, प्रतिस्पर्धी हो” : गगन थापा
नेपाली कांग्रेसका सभापति गगन थापाले रास्वपा र कांग्रेसबीचको सम्बन्धलाई स्पष्ट पार्दै कांग्रेस रास्वपाको विरोधी नभई लोकतान्त्रिक प्रतिस्पर्धी रहेको बताए।
उनले भने, “हामी तपाईंहरूको शत्रु होइनौं, प्रतिस्पर्धी हौं। लोकतन्त्रमा प्रतिस्पर्धा आवश्यक छ, तर त्यो देश बनाउने प्रतिस्पर्धा हुनुपर्छ।”
थापाले पुराना दलहरूले गरेका कमजोरी दोहोर्‍याउन नहुने भन्दै रास्वपालाई सचेत गराए। “हामीले राजनीतिमा धेरै ठाउँमा बा र दाइहरू बनायौं, तपाईंहरूले त्यो गल्ती नगरिदिनुहोस्,” उनले भने।
रास्वपा कार्यकर्ताप्रति लक्षित गर्दै उनले अन्धभक्त नबन्न आग्रह गरे। “कार्यकर्ता दास र लास बन्नु हुँदैन। नेतृत्वलाई प्रश्न गर्ने, विचार राख्ने र आवश्यक परे सच्याउन सक्ने कार्यकर्ता नै लोकतन्त्रको शक्ति हो,” उनले बताए।
थापाले कांग्रेसले जिम्मेवार प्रतिपक्षको भूमिका निर्वाह गरिरहेको उल्लेख गर्दै राष्ट्रिय सभामा रास्वपाको प्रतिनिधित्व नभएको अवस्थामा समेत आवश्यक ठानेर अध्यादेश पारित गर्न सहयोग गरेको प्रसंग स्मरण गराए।
“हामी विरोधका लागि विरोध गर्दैनौं। जहाँ सरकार गलत हुन्छ त्यहाँ प्रश्न गर्छौं, जहाँ देशको हितमा सहयोग आवश्यक हुन्छ त्यहाँ साथ दिन्छौं। यही सिर्जनशील प्रतिपक्षको भूमिका हो,” उनले भने।
बालेन्द्र शाहको स्पष्टिकरण : “मेरो देशभक्तिमाथि शंका नगर्नुस्”
प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले हालै सीमा र राष्ट्रिय स्वाभिमानसँग सम्बन्धित आफ्नो अभिव्यक्तिलाई लिएर उठेका विवादप्रति स्पष्टिकरण दिँदै आफ्नो देशभक्तिप्रति कुनै शंका नगर्न आग्रह गरे।
उनले आफूले दिएको अभिव्यक्तिको गलत अर्थ लगाइएको दाबी गर्दै नेपालको सार्वभौमसत्ता, राष्ट्रिय एकता र सीमा सुरक्षाप्रति आफ्नो अडान सधैं स्पष्ट रहेको बताए।
“मेरो देशभक्तिमाथि कसैले शंका नगरोस्। यो देश, यसको भूमि र राष्ट्रिय स्वाभिमानप्रति मेरो प्रतिबद्धता अटल छ,” उनले भने।
सरकारको कामकारबाहीबारे बोल्दै शाहले वर्तमान सरकार परम्परागत ढिलो प्रक्रियामा नभई तीव्र गतिमा अघि बढिरहेको दाबी गरे।
“हामी लोकल बाटोमा हिँडिरहेका छैनौं, द्रुत मार्गमा छौं। गन्तव्यमा नपुगुञ्जेल हामी रोकिने छैनौं,” उनले दृढतापूर्वक भने।
उनको भनाइलाई सरकारले थालेका सुधार र विकासका कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिने प्रतिबद्धताका रूपमा हेरिएको छ।
रवि लामिछाने : “अब जनविश्वासको परीक्षा सुरु भयो”
रास्वपा सभापति रवि लामिछानेले महाधिवेशनलाई पार्टीको मात्र नभई जनताले राखेको आशा र विश्वासको परीक्षणको क्षणका रूपमा व्याख्या गरे।
उनले रास्वपा कुनै व्यक्तिको महत्वाकांक्षाबाट नभई नागरिकको अपेक्षाबाट जन्मिएको राजनीतिक शक्ति भएको बताए।
“जनताले हामीलाई आशाको केन्द्रका रूपमा हेरेका छन्। अब त्यो आशालाई परिणाममा रूपान्तरण गर्ने जिम्मेवारी हाम्रो काँधमा छ,” उनले भने।
लामिछानेले पार्टीभित्र आन्तरिक लोकतन्त्र, पारदर्शिता र जवाफदेहितालाई अझ सुदृढ बनाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दै कार्यकर्तालाई पद र शक्तिको मोहभन्दा माथि उठेर जनताको सेवामा समर्पित हुन आग्रह गरे।
नयाँ राजनीतिक संस्कृतिको बहस
रास्वपाको प्रथम राष्ट्रिय महाधिवेशनले केवल संगठनात्मक कार्यक्रमको रूप मात्र लिएन, यसले नेपालको राजनीतिमा स्वस्थ प्रतिस्पर्धा, जिम्मेवार प्रतिपक्ष, राष्ट्रिय स्वाभिमान र परिणाममुखी शासनको बहसलाई समेत नयाँ उचाइमा पुर्‍याएको देखियो।
गगन थापाले लोकतान्त्रिक प्रतिस्पर्धा र सचेत कार्यकर्ताको आवश्यकता औँल्याए, बालेन्द्र शाहले आफ्नो राष्ट्रवादी अडान र तीव्र गतिमा अघि बढिरहेको सरकारको प्रतिबद्धता दोहोर्‍याए भने रवि लामिछानेले जनविश्वासलाई जोगाउने संकल्प व्यक्त गरे।
यी तीन नेताका सन्देशले महाधिवेशनलाई केवल रास्वपाको आन्तरिक कार्यक्रमभन्दा माथि उठाएर नेपालको समकालीन राजनीतिक दिशामाथिको बहसको साझा मञ्चका रूपमा स्थापित गरेको सहभागीहरूको बुझाइ छ।

रास्वपाको पहिलो महाधिवेशन सुरु: वैकल्पिक राजनीतिको परीक्षण, संगठन विस्तारदेखि नेतृत्व संरचनासम्मका एजेन्डामा केन्द्रित बहस
चितवन, असार ७ — स्थापना भएको चार वर्ष नपुग्दै राष्ट्रिय राजनीतिको केन्द्रमा आफूलाई स्थापित गर्न सफल राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) ले आफ्नो पहिलो राष्ट्रिय महाधिवेशन सुरु गरेको छ। चितवनमा सुरु भएको महाधिवेशनलाई पार्टीले संगठनात्मक रूपान्तरण, वैचारिक स्पष्टता र नेतृत्वको संस्थागत विकासका लागि महत्वपूर्ण अवसरका रूपमा लिएको छ।
देशभरबाट आएका प्रतिनिधिहरूको सहभागितामा सुरु भएको महाधिवेशनमा पार्टीको भावी कार्यदिशा, विधान संशोधन, संगठनात्मक पुनर्संरचना र नेतृत्व चयनका विषयमा गहन छलफल हुने जनाइएको छ। छोटो समयमै राष्ट्रिय राजनीतिमा प्रभाव जमाएको रास्वपाका लागि यो महाधिवेशन केवल औपचारिक कार्यक्रम मात्र नभई पार्टीको दीर्घकालीन भविष्य तय गर्ने राजनीतिक परीक्षा पनि मानिएको छ।
महाधिवेशनमा केन्द्रीय समितिको आकार विस्तार, नेतृत्व चयन प्रक्रियामा सुधार तथा संगठनलाई देशव्यापी रूपमा थप प्रभावकारी बनाउने प्रस्तावहरू प्रस्तुत गरिएका छन्। पार्टीभित्र संस्थागत संरचना बलियो बनाउने र निर्णय प्रक्रियालाई व्यवस्थित गर्ने विषयमा समेत प्रतिनिधिहरूबीच बहस हुने अपेक्षा गरिएको छ।
उद्घाटन सत्रमा सभापति रवि लामिछाने ले रास्वपाको जन्म कुनै परम्परागत राजनीतिक अभ्यासको निरन्तरता नभई परिवर्तनको जनआकांक्षाबाट भएको उल्लेख गर्दै पार्टीलाई व्यक्तिमुखी नभई संस्थामुखी बनाउने दिशामा महाधिवेशनले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने बताए। उनले सुशासन, पारदर्शिता, जवाफदेहिता र नागरिक केन्द्रित राजनीतिक अभ्यासलाई रास्वपाको मूल आधारका रूपमा प्रस्तुत गरे।
महाधिवेशनको उद्घाटन सत्रमा प्रमुख राजनीतिक दलका प्रतिनिधिहरूको समेत उपस्थिति रहेको थियो। प्रदीप ज्ञवाली, वर्षमान पुन लगायतका नेताहरूले शुभकामना व्यक्त गर्दै लोकतन्त्रको सुदृढीकरणका लागि राजनीतिक दलहरूबीच स्वस्थ प्रतिस्पर्धा आवश्यक रहेको धारणा राखेका थिए। उनीहरूले नयाँ राजनीतिक शक्तिहरूले जनअपेक्षाअनुसार परिणाम दिनुपर्ने चुनौतीसमेत रहेको उल्लेख गरे।
रास्वपाले महाधिवेशनमार्फत आफ्नो संगठनलाई स्थानीय तहसम्म थप व्यवस्थित गर्ने, आगामी निर्वाचनलाई लक्षित रणनीति तय गर्ने तथा पार्टीको वैचारिक दस्तावेजलाई अन्तिम रूप दिने तयारी गरेको छ। यस अर्थमा महाधिवेशनलाई पार्टीको संस्थागत विकासको नयाँ अध्यायका रूपमा हेरिएको छ।
यद्यपि महाधिवेशनका एजेन्डाभन्दा बाहिर अर्को विषयले पनि चर्चा पाएको छ। नेतृत्वका विभिन्न पदका लागि तोकिएको उम्मेदवारी शुल्कलाई लिएर सामाजिक सञ्जालदेखि राजनीतिक वृत्तसम्म बहस सुरु भएको छ। आलोचकहरूले वैकल्पिक राजनीति, समान अवसर र आम नागरिकको सहभागिताको वकालत गर्दै आएको पार्टीले उम्मेदवारीका लागि तुलनात्मक रूपमा उच्च शुल्क निर्धारण गर्नु विरोधाभासपूर्ण देखिएको टिप्पणी गरेका छन्। यसले रास्वपाको आलोचना गर्दै आएका समूहहरूलाई थप प्रश्न उठाउने आधार दिएको छ।
पार्टी नेतृत्व भने उम्मेदवारी शुल्कलाई महाधिवेशन व्यवस्थापन, संगठनात्मक खर्च र उम्मेदवारहरूको गम्भीरता सुनिश्चित गर्ने व्यवस्थाका रूपमा व्याख्या गरिरहेको छ। तर महाधिवेशनका राजनीतिक एजेन्डासँगै यो विषय पनि प्रतिनिधिहरू र आम चासोका केन्द्रमा परेको देखिन्छ।
पहिलो महाधिवेशनबाट रास्वपाले कस्तो संगठनात्मक ढाँचा, कस्तो नेतृत्व संरचना र कस्तो राजनीतिक मार्गचित्र तय गर्छ भन्ने कुराले आगामी दिनमा पार्टीको मात्र होइन, नेपाली राजनीतिमा उसको भूमिकाको दिशा पनि निर्धारण गर्नेछ। अहिलेका लागि भने चितवनमा सुरु भएको यो महाधिवेशनलाई उत्सुकतापूर्वक हेरिएको छ।