काठमाडौँ — अर्जेन्टिनाको समुद्री तटमा हालै देखिएको एउटा अस्वाभाविक प्राकृतिक दृश्यलाई लिएर सामाजिक सञ्जालमा भ्रम र अफवाहको लहर चलेको छ। समुद्रको पानी सोचेभन्दा निकै पछाडि सरेपछि ‘१० किलोमिटर समुद्र गायब भएको’, ‘समुद्र सुकेको’ र ‘विनाशकारी सुनामी आउन लागेको’ जस्ता सनसनीपूर्ण दाबीहरू भाइरल भइरहेका छन्। तर वैज्ञानिक तथ्य, भूगर्भीय प्रमाण र स्थानीय प्रशासनका अनुसार सामाजिक सञ्जालमा गरिएका यी दाबीहरू पूर्ण रूपमा भ्रामक र निराधार छन्।

अर्जेन्टिनाको पर्यटकीय शहर ‘मार डेल प्लाटा’ (Mar del Plata) स्थित ‘पुन्टा मोगोटेस’ (Punta Mogotes) क्षेत्रमा समुद्री सतह अचानक अस्वाभाविक रूपमा घटेको थियो। पानी पछाडि हटेपछि सामान्य अवस्थामा समुद्रमुनि डुबिरहने विशाल चट्टानी भू-भाग सतहमा प्रस्ट देखिन थाल्यो।

भूगर्भविद्हरूका अनुसार बाहिर देखिएको उक्त संरचना कुनै नयाँ टापु होइन। यो ‘रेस्टिङ्गा डेल फारो’ (Restinga del Faro) नामले चिनिने करिब ७.१४ वर्ग किलोमिटर (७१४ हेक्टर) मा फैलिएको प्राचीन समुद्री चट्टानी प्रणाली हो। यो संरचना अर्जेन्टिनाको अति प्राचीन ‘टान्डिलिया’ (Tandilia) भू-संरचनाको एक भाग हो, जुन करोडौँ वर्षदेखि अस्तित्वमा छ। लामो समयदेखि पानीमुनि लुकेको यो धरातल जलसतह ह्वात्तै घट्दा एक्कासि देखिएपछि सर्वसाधारणले यसलाई ‘नयाँ जमिन निस्किएको’ वा ‘समुद्र हराएको’ भनी गलत अर्थ लगाएका हुन्।

वैज्ञानिकहरूका अनुसार समुद्रको पानी यसरी असामान्य रूपमा पछाडि हट्नुमा कुनै भौगर्भिक महाप्रलय नभई प्राकृतिक मौसम र समुद्री प्रक्रियाको संयुक्त प्रभाव जिम्मेवार छ। शक्तिशाली तटीय हावाले समुद्रको माथिल्लो सतहको पानीलाई तटबाट टाढा धकेलेको थियो भने चन्द्रमा र सूर्यको गुरुत्वाकर्षणका कारण हुने नियमित भाटाको समय पनि सोही समयमा परेको थियो। यसैगरी स्थानीय वायुमण्डलीय चापमा आएको आकस्मिक परिवर्तनले पानीको तहलाई थप तल दबाएको थियो। यी तीन प्राकृतिक कारण एकैपटक मिल्न जाँदा जलसतह असामान्य रूपमा तल झरेको र मुनिको चट्टानी संसार बाहिर देखिएको हो।

सामान्यतया शक्तिशाली भूकम्पपछि समुद्र अचानक पछाडि हट्नु सुनामीको पूर्वसङ्केत मानिन्छ। तर, मार डेल प्लाटाको घटनामा कुनै पनि प्रकारको भूकम्पीय गतिविधि वा सुनामीको जोखिम नरहेको वैज्ञानिकहरूले पुष्टि गरेका छन्। साथै, तथ्य-जाँच (Fact-Check) रिपोर्टहरूका अनुसार सामाजिक सञ्जालमा अर्जेन्टिनाको भन्दै सेयर गरिएका कतिपय भिडियोहरू अर्जेन्टिनाका होइनन्। ती दृश्यहरू भारतको गुजरातस्थित ‘अलङ’ (Alang) क्षेत्रमा खिचिएका पुराना भिडियोहरूलाई जोडेर भ्रम फैलाइएको पाइएको छ।

पानी घटेको मौका पारेर अनौठो चट्टानी संरचना हेर्न वा तस्बिर खिच्न समुद्रभित्र पस्नु अत्यन्तै जोखिमपूर्ण हुने चेतावनी दिइएको छ। मौसम बदलिनासाथ समुद्रको पानी तीव्र गतिमा पूर्ववत् अवस्थामा फर्किने हुँदा चिप्लो चट्टान र समुद्री धारका कारण मानिसहरू दुर्घटनामा पर्न सक्ने जोखिम रहन्छ। अर्जेन्टिनामा समुद्र हराएको वा पृथ्वीभित्र भासिएको होइन। यो त केवल प्राकृतिक उतारचढावका कारण केही समयका लागि समुद्रको पर्दा हटेर त्यसमुनि लुकेको करोडौँ वर्ष पुरानो भूगर्भीय इतिहास मानिसको आँखाअगाडि आएको एक दुर्लभ र आकर्षक प्राकृतिक घटना मात्र हो।