काठमाडौं, २ असोज। लगातारको वर्षासँगै देशका विभिन्न पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रमा बाढी र पहिरोको जोखिम बढेपछि प्रमुख सडकमार्गको आवागमन प्रभावित भएको छ। कतिपय सडकखण्डमा पहिरो खसेर पूर्णरूपमा यातायात बन्द भएको छ भने जोखिमयुक्त स्थानमा एकतर्फी सवारी सञ्चालन गरिएको छ।
नेपाल प्रहरी तथा सडक विभागबाट प्राप्त विवरणअनुसार कोशी, बागमती, गण्डकी र कर्णाली प्रदेशका विभिन्न सडकखण्डमा प्राकृतिक विपत्तिको प्रत्यक्ष असर परेको छ। सडक अवरोधका कारण यात्रुहरू बीच बाटोमै रोकिनुपर्ने अवस्था सिर्जना हुनुका साथै मालवाहक सवारीको आवागमनमा समेत समस्या देखिएको छ।
विशेषगरी पहाडी सडकमा पहिरोको जोखिम उच्च रहेकाले सडक खुलाइएको अवस्थामा समेत जुनसुकै बेला पुनः अवरोध हुनसक्ने अवस्था छ। यही कारण केही स्थानमा सडक खुला भए पनि सावधानीपूर्वक र सीमित रूपमा यातायात सञ्चालन गरिएको छ।
कहाँ–कहाँ छ सडक अवरोध

राजमार्ग बन्द हुँदा यात्रुमात्र होइन, आपूर्ति पनि प्रभावित
नेपालको सडक सञ्जाल अझै पनि धेरै हदसम्म पहाडी भौगोलिक अवस्थामाथि निर्भर छ। एउटा महत्वपूर्ण सडकखण्ड अवरुद्ध हुँदा त्यसको प्रभाव त्यस क्षेत्रमा मात्र सीमित हुँदैन। लामो दूरीका राजमार्ग तथा करिडोर बन्द हुँदा खाद्यान्न, इन्धन, औषधि तथा अन्य दैनिक उपभोग्य वस्तुको ढुवानीमा समेत समस्या आउन सक्छ।
विशेषगरी हिमाली र दुर्गम जिल्लामा सडक नै बाहिरी बजारसँग जोडिने मुख्य माध्यम भएकाले सडक अवरोध लामो समयसम्म रहँदा स्थानीय नागरिकको दैनिकी थप कठिन बन्न सक्छ। बिरामीलाई उपचारका लागि अस्पताल लैजानुपर्ने अवस्थामा समेत सडक अवरोध गम्भीर समस्या बन्न सक्छ।
वर्षायाम सुरु भएपछि मात्रै किन खोजिन्छ समाधान?
वर्षायाममा पहिरो र बाढी आउने कुरा नेपालका लागि नयाँ होइन। पहाडी सडकको ठूलो हिस्सा भौगोलिक रूपमा जोखिमयुक्त क्षेत्रमा निर्माण भएकाले वर्षायामअघि नै सम्भावित जोखिमको पहिचान र पूर्वतयारी आवश्यक हुन्छ।
तर हरेक वर्ष पहिरो गएपछि डोजर र अन्य उपकरण परिचालन गरेर सडक खुलाउने अभ्यास दोहोरिँदै आएको छ। तत्काल सडक खुलाउनु यात्रुका लागि आवश्यक भए पनि त्यही ठाउँमा पटक–पटक पहिरो जाने समस्या समाधान नगर्ने हो भने सडक अवरोधको चक्र अन्त्य हुँदैन।
त्यसैले जोखिमयुक्त सडकखण्डमा पानीको उचित निकास, पहिरो नियन्त्रण, सडकको भौगर्भिक अवस्था अध्ययन तथा आवश्यक संरचना निर्माणलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने देखिन्छ। सडक निर्माण गर्दा यातायात सञ्चालनलाई मात्र नभई वर्षायाममा आउन सक्ने प्राकृतिक जोखिमलाई समेत केन्द्रमा राख्नुपर्ने आवश्यकता छ।
सडक खुलाउनु मात्रै पर्याप्त छैन
सडक विभागले अहिले अवरुद्ध सडक खुलाउने र जोखिमयुक्त स्थानमा यातायात व्यवस्थापन गर्ने काम भइरहेको जनाएको छ। तर सडक विभाग र स्थानीय तहबीच प्रभावकारी समन्वयसँगै आपत्कालीन अवस्थामा प्रयोग गर्न सकिने वैकल्पिक मार्ग, आवश्यक उपकरण र जनशक्ति तयारी अवस्थामा राख्नु पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण हुन्छ।
सडक खुलाउने क्रममा यात्रुको सुरक्षालाई प्राथमिकता दिनुपर्ने हुन्छ। पहिरो खसिरहेको वा थप पहिरोको सम्भावना रहेको स्थानमा जबर्जस्ती सवारी सञ्चालन गराउँदा सडक खुलेको देखिए पनि दुर्घटनाको जोखिम भने कायमै रहन्छ।
वर्षा अझै जारी रहने अवस्थामा सडकको अवस्था फेरि बदलिन सक्ने भएकाले यात्रुले पनि यात्रा गर्नुअघि सम्बन्धित निकायबाट सडकको पछिल्लो अवस्थाबारे जानकारी लिनुपर्ने देखिन्छ।
राजमार्ग देशको आर्थिक र सामाजिक जीवनसँग जोडिएको मुख्य आधार भएकाले वर्षायाममा सडक अवरोधलाई नियमित समस्याका रूपमा स्वीकार गरेर बस्नेभन्दा जोखिमयुक्त सडकको दीर्घकालीन व्यवस्थापनतर्फ सरकार र सम्बन्धित निकायको ध्यान जान आवश्यक देखिन्छ।