काठमाडौं, २३ असोज।

नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनअन्तर्गत नयाँ केन्द्रीय नेतृत्व चयनका लागि शुक्रबार मतदान भइरहेको छ। सभापतिसहित पदाधिकारी र केन्द्रीय सदस्य चयन गर्न भइरहेको मतदानलाई कांग्रेसको आगामी राजनीतिक दिशा, आन्तरिक शक्ति सन्तुलन र नेतृत्व हस्तान्तरणको महत्त्वपूर्ण प्रक्रियाका रूपमा हेरिएको छ।

नयाँ नेतृत्व चयनका लागि ७ हजार २५५ जना महाधिवेशन प्रतिनिधिले मतदान गर्ने बताइएको छ। मतदान काठमाडौंको राष्ट्रिय सभा गृह र खुलामञ्चमा भइरहेको छ। सभापति पदमा गगन थापा र श्यामकृष्ण खड्गीबीच प्रतिस्पर्धा छ। मतदान सकिएपछि मतगणना सुरु गर्ने निर्वाचन समितिको तयारी छ।

निर्धारित समयमै मतदान हुन नसक्दा महाधिवेशनको कार्यतालिका प्रभावित भएको छ। मतपत्र छपाइ, प्राविधिक तयारी र प्रतिकूल मौसमका कारण मतदान प्रक्रिया लम्बिएको समाचार सार्वजनिक भएका छन्। यसले ठूलो राजनीतिक दलको केन्द्रीय नेतृत्व चयनजस्तो महत्त्वपूर्ण प्रक्रियामा निर्वाचन व्यवस्थापन कति चुस्त हुनुपर्छ भन्ने प्रश्नसमेत उठाएको छ।

गुटगत राजनीति अन्त्य गर्ने चुनौती

कांग्रेसले यसपटक समूहगत प्यानल नबनाई प्रतिनिधिलाई स्वतन्त्र रूपमा मतदान गर्न दिने धारणा सार्वजनिक गरेको थियो। तर मतदानअघि विभिन्न उम्मेदवारलाई समेटिएका छुट्टाछुट्टै सूची प्रतिनिधिमाझ वितरण भएको समाचार आएका छन्। यसले औपचारिक रूपमा प्यानल नबनाउने घोषणाका बाबजुद कांग्रेसभित्र समूहगत समीकरणको प्रभाव कायमै रहेको संकेत गर्छ।

कांग्रेसको आन्तरिक लोकतन्त्रको वास्तविक परीक्षा मतदान प्रक्रियामा मात्र सीमित छैन। फरक विचार राख्ने नेताहरूलाई समेट्ने, प्रतिस्पर्धी पक्षलाई सम्मान गर्ने र निर्वाचनपछि पार्टीलाई एकताबद्ध बनाएर लैजाने क्षमताले पनि नयाँ नेतृत्वको राजनीतिक संस्कार मापन गर्नेछ।

नयाँ नेतृत्वसामु पुरानै प्रश्न

कांग्रेसको नेतृत्व परिवर्तनसँगै पार्टीप्रति जनताको अपेक्षा पनि जोडिएको छ। सुशासन, भ्रष्टाचार नियन्त्रण, रोजगारी, आर्थिक अवसर र सार्वजनिक सेवाप्रतिको विश्वासजस्ता विषयमा पार्टीले स्पष्ट दृष्टिकोण प्रस्तुत गर्नुपर्ने चुनौती छ।

नेतृत्वमा नयाँ अनुहार आउनु मात्र परिवर्तनको पर्याप्त आधार होइन। निर्णय प्रक्रियामा पारदर्शिता, संगठनभित्र जवाफदेहिता, योग्यताका आधारमा जिम्मेवारी वितरण र जनतासँगको सम्बन्धमा सुधार देखिनु आवश्यक हुन्छ। पुरानो नेतृत्वको निरन्तरता होस् वा नयाँ नेतृत्वको आगमन—दुवैको मूल्याङ्कन व्यवहार र परिणामका आधारमा हुनेछ।

परिणामभन्दा पनि महत्त्वपूर्ण त्यसपछिको बाटो

महाधिवेशनले कांग्रेसको आगामी कार्यकालका लागि नेतृत्व चयन गर्नेछ। तर निर्वाचनमा कसले जित्छ भन्ने प्रश्नसँगै विजयी नेतृत्वले पार्टीभित्रको असन्तुष्टि कसरी व्यवस्थापन गर्छ, पराजित पक्षलाई कसरी समेट्छ र संगठनलाई जनताका मुद्दासँग कसरी जोड्छ भन्ने प्रश्न पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण छ।

लोकतान्त्रिक पार्टीको शक्ति प्रतिस्पर्धा गर्न सक्ने क्षमतामा मात्र होइन, प्रतिस्पर्धापछि सहकार्य गर्न सक्ने संस्कारमा पनि निहित हुन्छ। कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनले नेतृत्व चयनसँगै यही संस्कारलाई कति बलियो बनाउन सक्छ भन्ने कुरा आगामी दिनले देखाउनेछ।