काठमाडौं, १० कार्तिक। काठमाडौंमा २१ किलो सुन बरामद भएको घटनाले सुन तस्करीको सम्भावित अन्तर्राष्ट्रिय सञ्जालबारे फेरि प्रश्न उठाएको छ। घटनाको अनुसन्धानका क्रममा तीन चिनियाँ नागरिक पक्राउ परे पनि सुनको वास्तविक मालिक, स्रोत र गन्तव्यबारे ठोस निष्कर्ष सार्वजनिक हुन सकेको छैन। प्रहरीले बरामद सुनसँग सम्बन्धित डिजिटल प्रमाण र शंकास्पद व्यक्तिहरूको सम्पर्क सञ्जाल खोतलिरहेको छ।
प्रहरीले लामो समय निगरानी गरेपछि सुन बरामद गरेको बताइएको छ। तर, सुन कहाँबाट नेपाल भित्रियो, कसले लगानी गरेको थियो र अन्ततः कसलाई बुझाउने योजना थियो भन्ने विषय अझै अनुसन्धानकै घेरामा छ।
बुढानीलकण्ठको भाडाको घर पनि अनुसन्धानको दायरामा
अनुसन्धानका क्रममा बुढानीलकण्ठस्थित एउटा घरको भाडा र त्यहाँ आवतजावत गर्ने व्यक्तिहरूको गतिविधि प्रहरीको चासोमा परेको छ। उक्त घर मासिक ३ लाख ३० हजार रुपैयाँ भाडामा लिइएको र चार महिनाको १३ लाख २० हजार रुपैयाँ अग्रिम भुक्तानी गरिएको विवरण सार्वजनिक भएको छ।
प्रहरीका अनुसार सु कान नाम गरेका एक चिनियाँ नागरिकले घरको भाडा अग्रिम तिरेपछि चीन फर्किएको बताइएको छ। पछि घरको साँचो अन्य चिनियाँ नागरिकलाई हस्तान्तरण गरिएको र उनीहरूमध्ये दुई जना नेपाल आएपछि पक्राउ परेको विवरण छ।
घर भाडामा लिनुको वास्तविक उद्देश्य के थियो र उक्त स्थान सुनको कारोबार वा ओसारपसारसँग जोडिएको थियो कि थिएन भन्ने विषय भने अनुसन्धानबाट पुष्टि हुन बाँकी छ।
मोबाइलको डिजिटल परीक्षणमा अनुसन्धानको आशा
प्रहरीले पक्राउ परेका व्यक्तिहरूबाट बरामद मोबाइल फोन डिजिटल फरेन्सिक परीक्षणका लागि पठाएको छ। मोबाइलमा रहेका सन्देश, सम्पर्क विवरण, कारोबारसम्बन्धी अभिलेख र अन्य डिजिटल प्रमाणले घटनाको भित्री पक्ष उजागर गर्न सक्ने अनुसन्धानकर्ताहरूको अपेक्षा छ।
प्रहरी अधिकारीहरूका अनुसार डिजिटल परीक्षणको प्रतिवेदन प्राप्त भएपछि सुनको स्वामित्व, ओसारपसारमा संलग्न व्यक्तिहरू र सम्भावित योजनाबारे थप तथ्य खुल्न सक्छन्।
पक्राउ परेका व्यक्तिहरूले आफूहरूको भूमिका सुन ओसारपसार गर्नेसम्म सीमित रहेको बताएको जनाइएको छ। तर, उनीहरूको भनाइ पुष्टि गर्ने स्वतन्त्र प्रमाण सार्वजनिक भएको छैन। त्यसैले अनुसन्धानको मुख्य चुनौती उनीहरूभन्दा पछाडि रहेको सम्भावित लगानीकर्ता र योजनाकारसम्म पुग्नु हो।

६१ किलो सुन प्रकरणसँग जोडिन्छ त नयाँ घटना?

नेपालमा सन् २०२३ मा सार्वजनिक भएको ६१ किलो सुन तस्करी प्रकरण अझै पनि ठूलो तस्करी सञ्जालको उदाहरणका रूपमा चर्चामा छ। अहिलेको २१ किलो सुन बरामद घटनाले पुरानो प्रकरणसँग सम्भावित सम्बन्धबारे पनि चासो बढाएको छ।
दुवै घटनामा चिनियाँ नागरिकको प्रसङ्ग जोडिए पनि यसै आधारमा एउटै समूह वा सञ्जाल संलग्न रहेको निष्कर्ष निकाल्न मिल्दैन। पक्राउ परेका व्यक्तिहरूको पुरानो प्रकरणसँग सम्बन्ध छ कि छैन भन्ने विषयमा प्रमाणमा आधारित अनुसन्धान आवश्यक छ।

सुन बरामद भयो, तर मुख्य प्रश्न अनुत्तरित

२१ किलो सुन बरामद हुनु अनुसन्धानको एउटा महत्त्वपूर्ण उपलब्धि हुन सक्छ। तर सुन समातिनु र तस्करीको वास्तविक सञ्जाल पत्ता लाग्नु फरक कुरा हुन्। सुनको स्रोत, मालिक, नेपालसम्म ल्याउने माध्यम, सम्भावित गन्तव्य र त्यसमा संलग्न आर्थिक तथा संगठित सञ्जाल पहिचान हुन सकेपछि मात्रै घटनाको पूर्ण चित्र स्पष्ट हुनेछ।
अब प्रहरी अनुसन्धानको प्रभावकारिता पक्राउ परेका व्यक्तिहरूको बयानमा मात्र होइन, डिजिटल प्रमाण, आर्थिक कारोबार र अन्तरदेशीय सम्पर्कको विश्लेषणबाट वास्तविक योजनाकारसम्म पुग्न सक्छ कि सक्दैन भन्नेमा निर्भर रहनेछ।