काठमाडौँको भृकुटीमण्डपमा जारी अटो शोमा देखिएको ठूलो भीड केवल गाडी प्रदर्शनीप्रतिको आकर्षण मात्र होइन। यसले नेपाली उपभोक्ताको बदलिँदो रुचि, नयाँ प्रविधिप्रतिको बढ्दो चासो र नेपालको अटोमोबाइल बजारले लिइरहेको नयाँ दिशालाई पनि देखाएको छ। केही वर्षअघिसम्म नेपालमा गाडी भन्नासाथ पेट्रोल वा डिजेलबाट चल्ने सवारी साधनलाई प्राथमिकता दिइन्थ्यो। गाडी किन्दा इन्जिनको क्षमता, ब्रान्ड, मूल्य र डिजाइनलाई मुख्य आधार मानिन्थ्यो। तर अहिले अवस्था विस्तारै बदलिँदै गएको छ। विशेष गरी विद्युतीय सवारी साधन अर्थात् ईभी (EV) प्रति बढेको आकर्षणले नेपाली अटोमोबाइल बजारमा नयाँ अवस्था सिर्जना गरेको छ।

भृकुटीमण्डपमा भइरहेको अटो शोमा विभिन्न कम्पनीले आफ्ना नयाँ मोडल र आधुनिक प्रविधियुक्त सवारी साधन प्रदर्शनमा राखेका छन्। त्यसमध्ये विद्युतीय गाडी धेरैको मुख्य आकर्षण बनेका छन्। प्रदर्शनीमा आउने उपभोक्ताहरू गाडी हेरेर मात्र फर्किएका छैनन्। उनीहरूले गाडीको ब्याट्री क्षमता, एकपटक चार्ज गर्दा कति दूरी चल्छ, चार्ज हुन कति समय लाग्छ, सुरक्षा सुविधा, मर्मत खर्च र मूल्यबारे जानकारी लिइरहेका छन्। यसले नेपाली उपभोक्ता अब गाडीको बाहिरी रूप र ब्रान्ड मात्र हेर्ने अवस्थामा नरहेको देखाउँछ। उनीहरू गाडी किनेपछि हुने खर्च, सुविधा र लामो समयसम्मको उपयोगिताबारे पनि सोच्न थालेका छन्।

ईभीप्रति किन बढ्दै छ आकर्षण?

विद्युतीय गाडीप्रति आकर्षण बढ्नुको एउटै कारण छैन। पेट्रोल तथा डिजेलको खर्च, गाडी चलाउँदा लाग्ने नियमित खर्च, वातावरणप्रतिको बढ्दो चासो, नयाँ प्रविधि र बजारमा आएका धेरै विकल्पले उपभोक्ताको रोजाइ परिवर्तन गरिरहेका छन्। पेट्रोल र डिजेलबाट चल्ने गाडीमा नियमित रूपमा इन्धन किन्नुपर्ने हुन्छ। त्यसको तुलनामा विद्युतीय गाडी चलाउँदा दैनिक सञ्चालन खर्च कम हुन सक्ने भएकाले धेरै उपभोक्ताले ईभीलाई रुचाउन थालेका छन्। यही कारण निजी सवारी साधन मात्र होइन, सार्वजनिक तथा व्यावसायिक प्रयोजनका सवारी साधनमा पनि विद्युतीय प्रविधिको प्रयोग बढाउने विषयमा चासो बढेको छ।तर ईभीलाई कम खर्च हुने गाडीका रूपमा मात्र हेर्नु पर्याप्त हुँदैन। यसको भविष्य चार्जिङ स्टेसन, ब्याट्रीको आयु, मर्मत सेवा, आवश्यक पार्टपुर्जाको उपलब्धता र बिक्रीपछिको सेवासँग पनि जोडिएको छ।नेपालमा विद्युतीय गाडीको संख्या बढ्दै जाने हो भने चार्जिङ स्टेसन पनि पर्याप्त मात्रामा विस्तार गर्नुपर्छ। काठमाडौँ र केही प्रमुख सहरमा चार्जिङ सुविधा बढ्दै गए पनि देशका सबै ठाउँमा यस्तो सुविधा सहज रूपमा उपलब्ध भइसकेको छैन। लामो दूरीको यात्रा गर्दा बाटोमा गाडी कहाँ चार्ज गर्ने भन्ने प्रश्न अझै धेरै उपभोक्ताका लागि महत्त्वपूर्ण छ।

अटो शो : गाडी बेच्ने मात्र ठाउँ होइन

अटो शोको अर्को महत्त्वपूर्ण पक्ष भनेको उपभोक्ताले एउटै ठाउँमा विभिन्न कम्पनीका गाडी हेर्न र तुलना गर्न पाउनु हो। सामान्य अवस्थामा एउटा कम्पनीको शोरुममा जाँदा त्यही कम्पनीका गाडीबारे मात्र जानकारी लिन सकिन्छ। तर अटो शोमा विभिन्न ब्रान्ड र मोडल एकै ठाउँमा हेर्न सकिन्छ।कुन गाडीको मूल्य कति छ? कुन गाडी एकपटक चार्ज गर्दा बढी दूरी चल्छ? कुन गाडीमा राम्रो सुरक्षा सुविधा छ? ब्याट्रीको क्षमता कति छ? मर्मत खर्च कति पर्छ? कम्पनीले बिक्रीपछि कस्तो सेवा दिन्छ? यस्ता विषयमा ग्राहकले सम्बन्धित कम्पनीका प्रतिनिधिसँग प्रत्यक्ष जानकारी लिन सक्छन्।त्यसैले अटो शो केवल गाडी बिक्री गर्ने कार्यक्रम मात्र होइन। यो उपभोक्तालाई नयाँ गाडी, प्रविधि र बजारका विकल्पबारे जानकारी दिने महत्त्वपूर्ण माध्यम पनि हो।

छुट र अफरले मात्र बजार चल्दैन

अटो शोमा सहभागी कम्पनीहरूले विभिन्न छुट, एक्सचेन्ज सुविधा, किस्ताबन्दी र अन्य अफर सार्वजनिक गरिरहेका छन्। यस्ता सुविधाले ग्राहकलाई गाडी खरिद गर्न आकर्षित गर्न सक्छन्। तर नेपाली अटोमोबाइल बजारलाई लामो समयसम्म बलियो बनाउन छुट र अफर मात्र पर्याप्त हुँदैन।ग्राहकले गाडी किन्दा कम्पनीको विश्वसनीयता, बिक्रीपछिको सेवा, पार्टपुर्जाको उपलब्धता र मर्मत सुविधालाई पनि ध्यान दिन्छन्। विशेष गरी विद्युतीय गाडीको हकमा ब्याट्री, मोटर, चार्जिङ प्रणाली र वारेन्टीबारे स्पष्ट जानकारी हुन आवश्यक छ।कम्पनीहरूले गाडी बेच्न मात्र ध्यान नदिई ग्राहकलाई सही र स्पष्ट जानकारी दिन सके बजारप्रतिको विश्वास अझ बढ्न सक्छ।

अटोमोबाइल बजारसँग जोडिएको अर्थतन्त्र

अटोमोबाइल क्षेत्रलाई गाडी खरिद–बिक्रीमा मात्र सीमित गरेर हेर्न मिल्दैन। यससँग बैंक तथा वित्तीय संस्था, बीमा कम्पनी, गाडी मर्मत केन्द्र, स्पेयर पार्ट्स व्यवसाय, चार्जिङ स्टेसन र विभिन्न सेवा व्यवसाय जोडिएका छन्।अटोमोबाइल बजार चलायमान हुँदा यी क्षेत्रको व्यवसायमा पनि सकारात्मक प्रभाव पर्न सक्छ। त्यसैले अटो शो जस्ता ठूला कार्यक्रमले गाडी बिक्री बढाउने मात्र होइन, सम्बन्धित क्षेत्रमा नयाँ व्यवसाय र लगानीको सम्भावना पनि बढाउन सक्छन्।अर्थतन्त्रमा व्यापार तथा लगानीको गतिविधि सुस्त भएको अवस्थामा यस्ता कार्यक्रमले बजारमा सकारात्मक वातावरण बनाउन सहयोग गर्न सक्छन्। ग्राहक, व्यवसायी, बैंक तथा वित्तीय संस्थाबीच प्रत्यक्ष सम्पर्क बढ्दा आर्थिक गतिविधि पनि बढ्न सक्छ।

सरकारको भूमिका महत्त्वपूर्ण

नेपालमा विद्युतीय सवारी साधनको प्रयोग बढाउने हो भने निजी क्षेत्रको प्रयास मात्र पर्याप्त हुँदैन। सरकारले पनि स्पष्ट र दीर्घकालीन नीति बनाउन आवश्यक छ।ईभीसँग सम्बन्धित कर र भन्सार नीति पटक–पटक परिवर्तन हुँदा व्यवसायी र उपभोक्ता दुवै प्रभावित हुन सक्छन्। त्यसैले सरकारले स्थिर र स्पष्ट नीति बनाउनुपर्छ। साथै देशका विभिन्न ठाउँमा चार्जिङ स्टेसन विस्तार, विद्युत् आपूर्तिको व्यवस्था, सडकको अवस्था सुधार र विद्युतीय गाडी मर्मत गर्न सक्ने दक्ष जनशक्ति उत्पादनमा पनि ध्यान दिनुपर्छ।विद्युतीय गाडीको आयात बढाउनु मात्र यसको विकास होइन। देशभित्र आवश्यक प्राविधिक जनशक्ति, मर्मत सेवा र चार्जिङ पूर्वाधार विकास गर्न सके मात्र विद्युतीय यातायातको भविष्य बलियो बन्न सक्छ।

उपभोक्ता पनि सचेत हुनुपर्छ

विद्युतीय गाडीको लोकप्रियता बढ्दै गएपछि उपभोक्ताले पनि केवल विज्ञापन र बाहिरी आकर्षण हेरेर गाडी किन्नु हुँदैन। आफ्नो आवश्यकता, दैनिक यात्रा, बजेट र चार्जिङको सुविधालाई ध्यानमा राखेर गाडी छनोट गर्नुपर्छ।गाडीको मूल्य सस्तो हुनु मात्र पर्याप्त हुँदैन। गाडी चलाउँदा लाग्ने खर्च, ब्याट्रीको अवस्था, वारेन्टी, बिक्रीपछिको सेवा र आवश्यक पार्टपुर्जाको उपलब्धताबारे पनि जानकारी लिनुपर्छ।यस हिसाबले अटो शो उपभोक्ताका लागि उपयोगी अवसर हो। विभिन्न कम्पनीका गाडी एकै ठाउँमा हेरेर तिनका सुविधा र मूल्य तुलना गर्न सकिने भएकाले सही निर्णय लिन सहज हुन्छ।

अबको बाटो कता?

भृकुटीमण्डपमा देखिएको अटो शोको चहलपहलले नेपाली अटोमोबाइल बजारमा अझै ठूलो सम्भावना रहेको देखाएको छ। विशेष गरी विद्युतीय गाडीप्रति बढेको चासोले नेपालको यातायात क्षेत्र विस्तारै विद्युतीय प्रविधितर्फ अघि बढिरहेको संकेत गरेको छ।तर यो परिवर्तनलाई दिगो बनाउन गुणस्तरीय प्रतिस्पर्धा, उपभोक्ताको अधिकार संरक्षण, स्थिर सरकारी नीति, पर्याप्त चार्जिङ स्टेसन र भरपर्दो बिक्रीपछिको सेवा आवश्यक छ।अटो शोमा देखिएको भीडलाई केवल गाडी किन्न आएका मानिसहरूको भीडका रूपमा मात्र हेर्नु हुँदैन। यसलाई नेपाली उपभोक्ताको सोचमा आएको परिवर्तनका रूपमा पनि बुझ्नुपर्छ। आजका उपभोक्ता गाडीको ब्रान्ड, डिजाइन र मूल्य मात्र हेर्दैनन्। उनीहरू गाडी किनेपछि हुने खर्च, सुरक्षा, सुविधा, प्रविधि र भविष्यमा त्यसको उपयोगिताबारे पनि सोचिरहेका छन्।यही परिवर्तनले नेपालको अटोमोबाइल बजारको आगामी दिशा निर्धारण गर्नेछ। भृकुटीमण्डपमा देखिएको चहलपहल त्यसैको एउटा उदाहरण हो।अटो शो एउटा गाडी प्रदर्शनी मात्र होइन। यो नेपाली बजारमा भइरहेको परिवर्तन, नयाँ प्रविधिप्रतिको बढ्दो विश्वास र विद्युतीय यातायाततर्फ अघि बढिरहेको नेपालको यात्राको संकेत पनि हो।